Anoreksiya Nedir? Belirtileri, Riskler ve Tedavi Yolları
TÜM ÜYELERİMİZE KARGO BEDAVA
Sepetim
Sepetinizde ürün bulunmamaktadır
Ara Toplam :
KDV (%KDV (%1) :
Kargo Ücreti:
Toplam :
Sepet

Anoreksiya Nedir? Belirtileri, Riskler ve Tedavi Yolları

Yayınlanma Tarihi: 16.07.2025

Güncelleme Tarihi: 28.07.2025

Anoreksiya Nedir? Belirtileri, Riskler ve Tedavi Yolları

İçindekiler

    Anoreksiya nedir?” sorusu, tıbbi literatürde anoreksiya nervoza adıyla tanımlanan; kalori alımını bilinçli olarak kısıtlama, düşük beden kitle indeksi (BMI) ve kilo alma korkusuyla seyreden bir yeme bozukluğunu gündeme getirir. Toplumda her 100 kadından yaklaşık birini, erkeklerde ise binde üçü etkileyen bu tablo, psikiyatrik hastalıklar içinde en yüksek mortalite oranına sahiptir. Yetersiz beslenme sadece kemik yoğunluğunu değil, kalp ritmini ve bilişsel performansı da bozar; bu nedenle hastalık “bedensel ve ruhsal bir kriz” olarak kabul edilir 1, 2.


    Neden Önemli?

    • Erken başlangıç: Vakaların %70’i 14-24 yaş aralığında ortaya çıkar.
    • Çoklu sistem etkisi: Kardiyak aritmi, osteoporoz, kognitif gerileme.
    • Gizli ilerleyiş: Aile ve hekim fark edene dek kilo düşüşü kronikleşebilir.

     

    11 Treasure J, Solmi F. “Prevalence of Eating Disorders Worldwide.” Lancet Psychiatry. 2024.
    22 American Psychiatric Association. DSM-5-TR, Yeme Bozuklukları Bölümü. 2022.

    Anoreksiya Nedir?

    Anoreksiya nedir?” sorusu, tıp literatüründe “anoreksiya nervoza” olarak geçen ciddi bir yeme bozukluğunu tanımlar. Bu bozukluk, kilo alma korkusu ile kalori alımını kısıtlama, BMI’nin 17,5’in altına düşmesi, ve beden algısının çarpıtılması üçlüsüyle seyreder 1, 2.

    DSM-5 Tanı Kriterleri

    • Enerji alımının, yaş & boya göre normal kabul edilen kiloyu ciddi biçimde düşürmesi
    • Yoğun kilo alma korkusu ya da kilo artışı engelleyici davranış
    • Beden algısında bozulma veya kilonun ciddiyetini inkâr etme

    Anoreksi ve Anoreksiya Nervoza Farkı

    Anoreksi yalnızca iştahsızlığı ifade ederken, anoreksiya nervoza fizyolojik, davranışsal ve psikolojik bulguların bir arada olduğu tanımlı bir sendromdur.

    Görülme Sıklığı ve Demografi

    • Küresel yaygınlık kadınlarda %0,5-1, erkeklerde %0,1-0,3 aralığında 3.
    • Türkiye’de adölesan kızlarda yaklaşık %0,7; üniversite çağında artış eğilimi vardır.

    Toplumsal ve Klinik Etki

    Anoreksiya, tüm psikiyatrik hastalıklar içinde en yüksek mortalite oranına sahiptir. Uzun süreli kalori kısıtlaması kardiyak ritim bozuklukları, osteoporoz ve doğurganlık sorunlarına yol açabilir.

    Vücut Kitle İndeksi hesaplama yöntemleri için Vücut Kitle İndeksi (BMI) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? yazımızı ziyaret edin.

    [1] American Psychiatric Association. DSM-5-TR. 2022.
    [2] Herpertz-Dahlmann B. “Anorexia Nervosa—Clinical Update.” N Engl J Med. 2023.
    [3] Treasure J, Solmi F. “Prevalence of Eating Disorders Worldwide.” Lancet Psychiatry. 2024.

    Anoreksiya Nervoza Tipleri

    Anoreksiya nervoza tek biçimde seyretmez; klinik tablo, kısıtlama yöntemleri ve telafi davranışlarına göre üç ana tipe ayrılır. Bu sınıflama, tedavi planını ve prognozu belirler 1, 2.

    Kısıtlayıcı Tip (Restrictive)

    Bu alt tipte kişi, kalori alımını aşırı kısıtlar; kusma veya laksatif kullanımı yoktur.

    • Davranış örnekleri: öğün atlama, mikroporsiyon hazırlama, “sıfır yağ” takıntısı
    • Fizyolojik riskler: bradikardi, hipotermi, anemi
    • Klinik not: Erken tanı konulursa kilo hedefleriyle remisyon oranı yüksektir.

    Tıkanırcasına Yeme /Kusma Tipi (Binge–Purging)

    Bu grup, kısıtlama dönemlerini tıkanırcasına yeme atakları ve ardından kusma, diüretik ya da laksatif kullanımıyla telafi eder.

    • Davranış örnekleri: gizli yemek seansları, tuvalette uzun süre kalma
    • Komplikasyonlar: hipokalemi, özofagus hasarı, parotis bez hipertrofisi
    • Tedavi farkı: elektrolit dengesi hızlı izlenmeli; bilişsel-davranışçı terapi (CBT-E) önceliklidir.

    Atipik Anoreksiya (OSFED)

    BMI normal aralıkta olsa da kişi, anorektik düşünce ve kısıtlama davranışları sergiler.

    • Tanı kriteri: ciddi psikososyal işlev kaybı + hızlı kilo düşüşü < 3 ay
    • Önem: Gizli kaldığı için tanı gecikir; mortalite riski kısıtlayıcı tipten farklı değildir.

    Dengeli kalori artışı stratejileri için Dengeli ve Sağlıklı Beslenme ile Kilo Verme veya Alma Yolları yazımızı ziyaret edin.

    [1] American Psychiatric Association. “Practice Guideline for Eating Disorders.” 2023.
    [2] Solmi F, et al. “Clinical Heterogeneity in Anorexia Nervosa Subtypes.” Lancet Psychiatry. 2024.

     

     

    Risk Faktörleri ve Nedenleri

    Anoreksiya risk faktörleri ve anoreksiya nedenleri çok katmanlıdır; genetik eğilimden sosyal medya baskısına kadar uzanır. Aşağıdaki alt başlıklar, hastalığın nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek için güncel bulguları özetler.

    Genetik ve Nörobiyolojik Mekanizmalar

    • İkiz çalışmaları anoreksiya nervozada kalıtılabilirlik oranını %50-70 aralığında gösterir.
    • Serotonin (5-HT) ve dopamin devrelerindeki işlev bozukluğu, ödül işleme ve doygunluk sinyallerini etkiler.
    • Taşıyıcı gen varyantları (ör. HTR2A, BDNF) hastalık şiddetiyle ilişkilidir.
    • Östrojen düşüklüğü özellikle ergen kızlarda başlangıç riskini artırır.

    Kaynak: Nature Reviews Neuroscience 2023; American Journal of Psychiatry 2024.

    Psikolojik ve Kişilik Özellikleri

    • Mükemmeliyetçilik, yüksek öz-eleştiri ve obsesif-kompulsif özellikler hastalığın çekirdeğini oluşturur.
    • Düşük benlik saygısı ve kontrol ihtiyacı; kalori kısıtlama davranışını pekiştirir.
    • Erken dönem travmatik deneyimler (duygusal ihmal, akran zorbalığı) başlama yaşını düşürebilir.

    Kaynak: Journal of Eating Disorders 2024; Clinical Psychology Review 2023.

    Sosyokültürel Baskılar

    • İnce beden idealini yücelten sosyal medya filtreleri ve “fitspiration” içerikleri, olumsuz beden algısını tetikler.
    • Estetik odaklı sporlar (bale, jimnastik, modellik) yarışmacı ortamda risk katmanını yükseltir.
    • Aile ve arkadaş çevresinde sık tekrar edilen “diyet”, “detoks” söylemleri ergenlerde kilo kaybını normalleştirir.

    Kaynak: JAMA Pediatrics 2023; WHO Fact Sheet on Body Image 2024.

    Komorbid Klinik Durumlar

    Eşlik Eden Bozukluk Anoreksiya Görülme Oranı Etki Mekanizması
    Major depresyon %50-70 Umutsuzluk → kilo kaybını pekiştirme
    Anksiyete bozukluğu %40-60 Aşırı kontrol, kaçınma davranışı
    OCD %25-30 Tekrarlayan kalori sayma, ritualize egzersiz

    Kaynak: International Journal of Eating Disorders 2022.

    Yüksek Riskli Gruplar

    • Ergen kızlar, erken puberte yaşayanlar
    • Ailede yeme bozukluğu veya duygudurum bozukluğu öyküsü bulunanlar
    • İnce görünümün mesleki avantaj sayıldığı sektör çalışanları

    Dahili bağlantı fırsatı: Beden olumlu beslenme alışkanlıkları hakkında ayrıntı için Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı İçin 11 Püf Nokta yazımızı ziyaret edin.

     

    Anoreksiya Belirtileri

    Anoreksiya belirtileri üç ana grupta incelenir: fiziksel, davranışsal ve psikolojik. Erken fark edilmezse hayati komplikasyonlara yol açar.

    Fiziksel Bulgular

    • Hızlı ve sürdürülen kilo kaybı (BMI < 17,5; bazen akut < 16).
    • Amenore veya düzensiz regl; erkeklerde testosteron düşüklüğü.
    • Bradikardi (< 60/dk), hipotansiyon, soğuk intoleransı.
    • Cilt ve saç değişiklikleri: kuru deri, saç dökülmesi, lanugo tüylenme.
    • Elektrolit dengesizliği → hipokalemi, aritmi riski.

    Daha fazla bilgi için Demir Eksikliği Anemisi Nedir? yazımızı ziyaret edin.

    Davranışsal Bulgular

    • Öğün atlama, gizli kalori sayma uygulamaları kullanma.
    • “Güvenli” gıda listesi oluşturup tek tip beslenme.
    • Aşırı egzersiz (günde > 2 saat kardiyo) veya yemek sonrası zorlama yürüyüşler.
    • Sosyal ortamda yemekten kaçınma, yemeği gizlice atma.

    Psikolojik Bulgular

    • Beden algısı bozukluğu: ayna karşısında “şişman” görme.
    • Yoğun kilo alma korkusu; günlük tartılma ritüelleri.
    • Yeme bozukluğu ile ilgili düşüncelere odaklanma (günün %70+).
    • Yorgunluk, irritabilite, bilişsel yavaşlama.

    Belirtilerin Şiddet Skalası

    Şiddet Düzeyi BMI Kardiyak Bulgular Psikososyal Durum
    Hafif 17–18,5 Sinüs bradikardi İşlevsel
    Orta 16–16,9 QRS uzaması Okul/iş devamsızlığı
    Şiddetli 15–15,9 Ventriküler ektopi İzolasyon eğilimi
    Aşırı < 15 VT/Fib riski Hastane yatışı

    Vücut Kitle İndeksi (BMI) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? başlıklı içeriğimizi ziyaret edin.

    Kaynaklar: International Journal of Eating Disorders. “Medical Complications of Anorexia Nervosa.” 2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35163127 · National Institute for Health and Care Excellence (NICE). “Eating Disorders: Medical Assessment” NG69. 2024.

     

     

    Tanı Süreci

    Anoreksiya tanısı, yalnızca kilo ölçümüyle konulmaz; çok disiplinli bir değerlendirme gerekir. Aşağıdaki adımlar, “anoreksiya nasıl teşhis edilir” sorusuna kanıta-dayalı bir çerçeve sunar.

    Klinik Değerlendirme

    • Ayrıntılı öykü: hızlı kilo kaybı hızı, beslenme kısıtının başlangıcı, telafi davranışları.
    • Fizik muayene: ortostatik hipotansiyon, cilt bütünlüğü, periferik ödem.
    • Psikiyatrik görüşme: beden algısı, kilo alma korkusu, intihar düşüncesi taraması.

    DSM-5 Tanı Kriterlerinin Uygulanması

    1. Enerji alımının, yaş-cinsiyete göre minimum gereksinimin altında kalması → düşük vücut ağırlığı
    2. Yoğun kilo alma korkusu veya kilo artışını engelleyici davranışlar
    3. Beden algısında bozulma veya mevcut kilonun ciddiyetini inkâr etme

    Kriterlerin en az üçünün karşılanması tanıyı destekler; klinik judgment her zaman esastır.

    Laboratuvar ve Görüntüleme Testleri

    Test Amaç Anormal Bulgular
    Tam Kan Sayımı Anemi, lökopeni Hb < 12 g/dL, WBC < 4 × 10⁹/L
    Elektrolit Paneli Hipokalemi riskini belirleme K⁺ < 3,5 mmol/L
    EKG Bradikardi, QTc uzaması HR < 50/dk, QTc > 470 ms
    DEXA Kemik mineral yoğunluğu Z-skoru < –2,0

    Ayırıcı Tanı

    • Endokrin: hipertiroidi, Addison hastalığı
    • Gastrointestinal: malabsorpsiyon sendromları, Çölyak
    • Diğer yeme bozuklukları: bulimia nervoza, ARFID

    Tanıda Erken Müdahalenin Önemi

    Erken tanı, refeeding sendromu riskini azaltır ve remisyon şansını yükseltir. Başlangıç BMI’si düştükçe hastane yatışı ve yoğun elektrolit izlemi gerekir.

    Kilo hedeflerinin güvenli belirlenmesi için Dengeli ve Sağlıklı Beslenme ile Kilo Verme veya Alma Yolları yazımızı ziyaret edin.

    Kaynaklar: American Psychiatric Association. DSM-5-TR Eating Disorders. 2022. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787 · National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Eating Disorders: Medical Assessment and Management NG69. 2024. https://www.nice.org.uk/guidance/ng69

     

     

    Komplikasyonlar

    Anoreksiya nervoza, çok-sistemli komplikasyonları ile morbidite ve mortalitenin yükselmesine sebep olur. Erken farkındalık, kalıcı organ hasarını önler.

    Kardiyak ve Metabolik Riskler

    • Bradikardi ve QTc uzaması → ventriküler taşikardi, ani kardiyak ölüm riski.
    • Hipokalemi, hipofosfatemi ve hipomagnezemi → aritmi, kas zayıflığı, refeeding sendromu.
    • Hipoglisemi atakları → bilinç kaybı, nöbet.

    Kaynak: American Heart Association. “Cardiac Complications in Eating Disorders.” 2024.

    Kemik Sağlığı ve Hormonal Etkiler

    • Östrojen ve testosteron baskılanmasıosteopeni ve zamanla osteoporoz; %40’a varan kalça kırığı riski.
    • Ergenlerde büyüme plaklarının erken kapanması → kalıcı boy kısalığı.
    • Hipotalamus‐hipofiz‐tiroit aksında supresyon → soğuk intoleransı, düşük bazal metabolizma.

    Daha fazla bilgi için B12 Vitamini Nelerde Var? yazımızı ziyaret edin.

    Gastrointestinal ve Renal Bozukluklar

    Sistem Sık Görülen Sorun Klinik Sonuç
    GI Gastroparezi Erken doyma, abdominal distansiyon
    Hepatik Transaminaz ↑ Yağlı karaciğer, hiperbilirubinemi
    Renal Pre-renal azotemi Serum kreatinin ↑, dehidratasyon

    Kaynak: Journal of Clinical Gastroenterology. 2023.

    Bilişsel ve Psikiyatrik Sonuçlar

    • İnce gri cevher kaybı → dikkat, bellek ve yürütücü işlevlerde azalma.
    • Depresyon ve intihar ideasyonu sıklıkla eşlik eder; intihar oranı genel popülasyondan 18 kat fazladır.
    • Uzun süreli malnütrisyon, beyin hacminde reversibl küçülme ile ilişkilidir.

    Kaynak: Nature Reviews Endocrinology. “Neurobiology of Starvation.” 2023.

    Hayati Tehlike Belirtileri

    • Nabız < 40/dk veya > 110/dk
    • Sistolik kan basıncı < 90 mmHg
    • Serum potasyum < 3 mmol/L
    • Vücut ısısı < 35 °C

    Elektrolit desteği ve besin takviyesi prensipleri için Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı İçin 11 Püf Nokta yazımızı ziyaret edin.

     

    Tedavi Yaklaşımları

    Anoreksiya tedavisi multidisipliner yürütülür; psikiyatrist, dahiliye uzmanı, diyetisyen ve gerektiğinde kardiyolog ortak çalışır. Amaç, hedef kiloya kontrollü dönüş ile birlikte beden algısındaki çarpıtmayı düzeltmektir.

    Multidisipliner Ekip Modeli

    • Tıbbi izlem: vital bulgular, elektrolit paneli, EKG haftalık kontrol.
    • Beslenme planı: başlangıç ≈ 20 kcal/kg/gün, haftalık +200 kcal artış; refeeding sendromu için fosfor takip.
    • Psikoterapi randevuları: haftada 1–2 seans; aile katılımı şart.

    Kaynak: ESPEN Clinical Nutrition Guideline 2024.

    Psikoterapi Seçenekleri

    Terapi Odak Seans Süresi Kanıt Düzeyi
    Aile Temelli Terapi (FBT) Ergenlerde aileyi aktif kılar 6–12 ay A
    CBT-E Kilo korkusu ve düşünce çarpıtmalarını hedefler 20-40 seans A
    MANTRA Duygu düzenleme, sosyal ilişki 9-12 ay B

    Kaynak: Cochrane Review “Psychological therapies for anorexia nervosa” 2024.

    Beslenme ve Tıbbi Rehabilitasyon

    • Refeeding protokolü: ilk 72 saat fosfor < 0,8 mmol/L ise IV fosfat.
    • Elektrolit düzeltme: K⁺ < 3,5 mmol/L → oral/IV potasyum.
    • Hedef kilo artışı: ergenlerde haftada 0,5-1 kg; yetişkinlerde 0,3-0,6 kg.
    • Egzersiz kısıtlaması: nabız > 60/dk ve K⁺ normalleşene kadar tam yatak istirahati.

    Kaynak: NICE NG69 Refeeding Syndrome Algorithm 2024.

    Farmakolojik Destek

    • Olanzapin 2,5-10 mg/gün: kilo alımını ve obsesif düşünceleri azaltır.
    • SSRI (fluoksetin 20-60 mg): komorbid depresyon veya OKB için.
    • Vitamin D + kalsiyum: osteopeni riskine karşı.

    Uzman onayı olmadan ilaç başlanmaz; yan etki izlemi zorunludur.
    Kaynak: American Psychiatric Association Practice Guideline 2023.

    Hastane Yatışı Kriterleri

    • BMI < 14 veya %15’den fazla kilo kaybı (< 3 ay)
    • Nabız < 40/dk, sistolik < 90 mmHg
    • K⁺ < 2,8 mmol/L, fosfor < 0,5 mmol/L
    • Aktif intihar riski veya ciddi dehidratasyon

     

    İyileşme, Relaps ve Uzun Dönem İzlem

    Anoreksiya tedavisinde tam iyileşme yalnızca kilo artışı değil, kalıcı davranış ve düşünce değişimiyle mümkündür. İstatistikler, multidisipliner programlara katılan hastaların %50-60’ında tam remisyon sağlandığını gösterir 1, 2.

    İyileşme Kriterleri

    • Hedef ağırlık: yaş-cinsiyete göre beklenen median BMI’nin ≥ %95’i.
    • Menstrüel döngünün yeniden başlaması veya testosteron normalleşmesi.
    • Psikolojik remisyon: kilo alma korkusunun ≤ %20 skor azalması, beden algısında çarpıtmanın kaybolması.

    Relaps Tetikleyicileri

    • Hızlı kilo değişimi (> 2 kg/hafta)
    • Yüksek stres dönemleri: sınav, iş değişikliği, taşınma
    • Sosyal medya içerikleri ve diyet modaları
    • Aile içinde kilo odaklı eleştiriler

    Erken Uyarı İşaretleri

    • Tartılma sıklığının artması veya kalori takibi uygulamalarına dönüş
    • Öğün atlama, “temiz detoks” gibi keskin diyet kısıtlamaları
    • Egzersiz süresinin yeniden > 1 saat/gün olması
    • Düşük fosfor veya potasyuma bağlı halsizlik

    Uzun Dönem Takip Protokolü

    Süre Klinik Kontrol Psikoterapi Laboratuvar
    0-6 ay Aylık Haftalık Ayda 1 elektrolit
    6-12 ay 2-3 ayda bir 2 haftada bir 3 ayda bir DEXA
    ≥ 12 ay 6 ayda bir Aylık Yılda 1 tam panel
    • İyileşmenin ilk yılında tele-sağlık görüşmeleri, evde tartı takibi.
    • Relaps durumunda hızlı yeniden beslenme planı; fosfor < 0,6 mmol/L ise IV destek.

    Aile ve Destek Gruplarının Rolü

    • Akran destek grupları relaps oranını %15’e kadar azaltır.
    • Dijital uygulamalar (ör. CBT tabanlı günlük) motivasyonu artırır.
    • Aile üyelerine, “kilo değil davranış odaklı geri bildirim” eğitimi verilir.

    Sürdürülebilir beslenme önerileri için Sağlıklı Beslenme Alışkanlığı İçin 11 Püf Nokta yazımızı ziyaret edin.

     

    Korunma Stratejileri

    Anoreksiya riskini azaltmak; toplumsal, eğitsel ve bireysel düzeyde bütüncül adımlar gerektirir. Aşağıdaki kanıta-dayalı stratejiler, “anoreksiya nasıl önlenir” sorusuna yanıt verir.

    Medya Okuryazarlığı ve Beden Olumlama Programları

    • Gerçekçi beden temsilleri sunan kampanyalar, ergen kızlarda kilo memnuniyetsizliğini %30 azaltır.
    • “Fotoşop ifşası” ve influencer ücretli reklam etiketleme zorunluluğu, olumsuz karşılaştırmayı düşürür.
    • Body-positive atölyelerine katılan gençlerde yeme bozukluğu semptom skoru anlamlı şekilde geriler.

    Kaynak: WHO “Digital Media and Body Image” Policy Brief 2024.

    Okul Temelli Farkındalık Eğitimleri

    Eğitim Modülü Hedef Yaş İçerik Sonuç
    “Sağlıklı Beslenme ve Öz-Saygı” 11-13 Grup tartışması + görsel materyal Beden algısı puanı ↑
    “Sosyal Medya Gerçekleri” 14-16 Deepfake ve filtre etkinlikleri Diyetle meşguliyet ↓
    “Destek Hattı Bilgilendirme” 15-18 Psikolojik danışman yönlendirme Erken başvuru ↑
    Kaynak: JAMA Pediatrics School Trial 2023.      

    Aile ve Topluluk Destek Programları

    • Aile yemeklerinin haftada ≥4 kez tutulması, restrictif yeme davranışlarını %28 azaltır.
    • Mahalle sağlık merkezlerinde anne-baba seminerleri: büyüme eğrisi okuma, kilo odaklı eleştiriden kaçınma.
    • Gençlik kulüplerinde yemek pişirme atölyeleri → işlevsel beslenme becerileri gelişir.

    Politik ve Yasal Düzenlemeler

    • Reklamlarda BMI < 18,5 olan modellerin kullanılmaması (Fransa & İsrail modeline benzer).
    • Enerji yoğunluğu yüksek işlenmiş gıdalarda zorunlu etiket uyarısı → “boş kalori” tüketimi düşer.
    • Ulusal yeme bozukluğu tarama haftası: aile hekimlerine ücretsiz tarama kiti dağıtımı.

    Kaynak: Lancet Public Health Policy Review 2025.

    Bireysel Korunma Adımları

    • Düzenli ara öğünler ve makro-mikro besin dengesine odaklanmak.
    • Sosyal medya kullanım süresini günde ≤2 saatle sınırlamak.
    • Stres yönetimi teknikleri: mindfulness, nefes egzersizi, günlük tutma.

    Daha fazla bilgi için Akdeniz Diyeti Nedir? yazımızı ziyaret edin.

    Kaynaklar: World Health Organization. “Preventing Body Dissatisfaction in Adolescents.” 2024. · Public Health England. “Whole-School Approaches to Eating Disorder Prevention.” 2023.

     

    Ne Zaman Profesyonel Yardım Alınmalı?

    Erken müdahale, anoreksiya nervozada yaşam kurtarır. Aşağıdaki acil durum kriterleri ve başvuru eşikleri, “anoreksiya tedavi merkezine ne zaman gitmeli” sorusuna yanıt sunar.

    Acil Başvuru Gerektiren Bulgular

    • BMI < 16 veya son 3 ayda vücut ağırlığının %15’inden fazla kayıp
    • Nabız < 40/dk ya da QTc > 470 ms saptanan EKG
    • Sistolik tansiyon < 90 mmHg veya ortostatik düşüş > 20 mmHg
    • Serum potasyum < 3 mmol/L, fosfor < 0,6 mmol/L
    • Hipotermi (vücut ısısı < 35 °C) veya tekrar eden senkop
    • Aktif intihar düşüncesi ya da kendine zarar verme eylemi

    Poliklinik Seviyesinde Değerlendirilecek Durumlar

    Klinik İşaret Önerilen Eylem
    Reglin 3 ay veya daha uzun süredir kesilmesi Endokrin + psikiyatri başvurusu
    Aşırı egzersizle birlikte yorgunluk, baş dönmesi Dahiliye + diyetisyen planı
    Aile / yakın çevrenin yemek sırasında artan çatışma gözlemi Aile temelli terapi (FBT) değerlendirmesi
    “Temiz detoks” gibi kısıtlayıcı diyet döngülerine geri dönüş CBT-E başlatılması

    Başvuru Kanalları (Türkiye)

    • Aile hekimi → temel tarama ve sevk
    • İkincil basamak: Devlet hastanesi psikiyatri yeme bozukluğu polikliniği
    • Üçüncül basamak: Üniversite hastaneleri multidisipliner yeme bozukluğu üniteleri
    • 112 (acil ambulans) veya ALO 182 Merkezi Hekim Randevu Sistemi

     

    Vücut kitle indeksi sınırlarınızı öğrenmek için Vücut Kitle İndeksi (BMI) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? yazımızı ziyaret edin.

    Kaynaklar: Türkiye Sağlık Bakanlığı. Yeme Bozuklukları Tanı ve Tedavi Rehberi. 2023. · National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Eating Disorders: Medical Emergencies NG69. 2024.

     

     

    Özet & Anahtar Çıkarımlar

    Anoreksiya nervoza, erken tanı ve multidisipliner tedavi olmadığında ciddi kardiyak, hormonal ve nöropsikolojik komplikasyonlara yol açar. Aşağıdaki maddeler, anoreksiya nedir, nasıl anlaşılır ve tedavi edilir sorularının özlü yanıtıdır:

    • Kapsamlı Tanım: Anoreksiya; kalori kısıtlaması, düşük BMI ve kilo alma korkusunun beraber görüldüğü bir yeme bozukluğudur.
    • Klinik Çeşitlilik: Kısıtlayıcı, tıkanırcasına yeme/kusma ve atipik alt tipler; tedavi planını doğrudan etkiler.
    • Risk Faktörleri: Genetik yatkınlık, mükemmeliyetçi kişilik, sosyal medya baskısı ve komorbid depresyon–anksiyete dörtlüsü riski katlar.
    • Belirti Takibi: Fiziksel (bradikardi, amenore), davranışsal (öğün atlama, aşırı egzersiz) ve psikolojik (beden algısında bozulma) işaretler birlikte değerlendirilmelidir.
    • Tanı Standartları: DSM-5 kriterleri + laboratuvar ve EKG izlemi; BMI < 16 veya elektrolit dengesizliği acil hastane yatışı gerektirir.
    • Tedavi Stratejisi: Aile temelli terapi veya CBT-E ile desteklenen kontrollü refeeding; fosfor ve potasyumun yakın takibi şarttır.
    • Uzun Dönem İzlem: İyileşme; hedef kiloya ulaşmak, menstrüel döngünün dönmesi ve kilo korkusunun azalması ile doğrulanır. Relaps tetikleyicileri (stres, sosyal medya) için önleyici plan yapılmalıdır.
    • Koruma: Medya okuryazarlığı, okul programları ve aile yemekleri, risk grubunda ilk savunma hattıdır.
    • Profesyonel Yardım Eşiği: Nabız < 40/dk, K⁺ < 3 mmol/L veya aktif intihar düşüncesi varlığında gecikmeden 112/182 üzerinden uzman desteği alınmalıdır.

    Kaynaklar: British Medical Journal. “Comprehensive Management of Anorexia Nervosa.” 2025. · American Psychiatric Association. DSM-5-TR Yeme Bozuklukları Bölümü. 2022.

     

    Sık Sorulan Sorular (FAQ)
     

    Soru Kısa Yanıt
    Anoreksiya nedir, basitçe açıklayabilir misiniz? Kalori alımının bilinçli olarak kısıtlandığı, düşük BMI ve kilo alma korkusunun eşlik ettiği ciddi bir yeme bozukluğudur.
    Anoreksiya kaç kiloda başlar? Tek başına kilo eşiği yok; ancak BMI < 17,5 tanı için güçlü bir uyarıdır. BMI < 16 acil müdahale gerektirir. Daha fazla bilgi için Vücut Kitle İndeksi (BMI) Nedir ve Nasıl Hesaplanır? yazımızı ziyaret edin.
    Anoreksiya belirtileri nelerdir? Hızlı kilo kaybı, amenore, bradikardi, aşırı egzersiz ve beden algısında bozulma temel belirtilerdir.
    Anoreksiya nasıl tedavi edilir? Kontrollü refeeding, CBT-E veya aile temelli terapi ve gerekiyorsa olanzapin/SSRI kombinasyonu kullanılır.
    Anoreksiya tamamen geçer mi? Multidisipliner tedavi gören hastaların %50–60’ında tam remisyon mümkündür; relaps riski stres faktörleriyle artabilir.
    Anoreksiya ölümcül müdür? Evet. Hipokalemi ve kardiyak aritmiler nedeniyle psikiyatrik bozukluklar içinde en yüksek mortalite oranına sahiptir.
    Aileler çocuğunda anoreksiya şüphesi varsa ne yapmalı? BMI hızlı düşüyorsa, öğün atlama ve kilo takıntısı gözleniyorsa vakit kaybetmeden aile hekimine veya üniversite hastanesine başvurulmalıdır.

     

     

    Ürünlerimiz ilaç değildir, gıda takviyesidir. Herhangi bir hastalığın önlenmesi veya tedavi edilmesi amacıyla kullanılamaz. Gıda takviyeleri normal beslenmenin yerine geçemez. Hamilelik veya emzirme döneminde ilaç ve gıda takviyesi kullanma konusunda doktorunuza danışınız. Tüm ürünlerimiz T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlı ve onaylıdır.

    iyzico
    Bu site Turmedya. tarafından hazırlanmıştır